W sektorze energii cyfryzacja wyprzedza cyberodporność, a stawką jest bezpieczeństwo państwa

Energetyka przeszła cyfrową transformację szybciej, niż zdążyła zbudować odporność na cyberzagrożenia – wynika z raportu Fortinet „2026 Energy Cybersecurity Outlook”. 57 proc. przedsiębiorstw energetycznych badanych przez DNV Cyber przyznaje, że ich zabezpieczenia systemów OT (technologii operacyjnej) nie dorównują tym stosowanym w środowiskach IT. To wyzwanie, które sektor musi pilnie nadrobić – zwłaszcza w obliczu rosnącej roli sztucznej inteligencji w cyberatakach, rozwoju technologii kwantowych oraz coraz bardziej zaawansowanych operacji wymierzonych w infrastrukturę krytyczną.

Postępująca digitalizacja sektora energii w ostatnich latach znacząco zmieniła sposób funkcjonowania jego infrastruktury. Systemy sterowania przemysłowego (Operational Technology, OT), które przez dekady działały w odseparowanych środowiskach i były chronione m.in. dzięki fizycznej izolacji od sieci, dziś są do niej podłączane i coraz częściej integrowane z systemami IT. Umożliwia to zdalne zarządzanie, analizę danych w czasie rzeczywistym, optymalizację pracy infrastruktury oraz szersze wykorzystanie rozwiązań bazujących na Internecie Rzeczy (IoT).

Jednocześnie transformacja cyfrowa nie przebiega równomiernie we wszystkich obszarach działalności przedsiębiorstw energetycznych. – Często w ramach jednej organizacji funkcjonują dziś równolegle systemy o zupełnie różnym poziomie dojrzałości technologicznej. Obok nowoczesnych, cyfrowych rozwiązań działają starsze elementy infrastruktury, projektowane w czasach, gdy cyberzagrożenia nie stanowiły istotnego czynnika ryzyka. W efekcie powstaje środowisko, które jest nie tylko bardziej złożone, ale także trudniejsze do zabezpieczenia – tłumaczy Szymon Poliński, Systems Engineering Manager w firmie Fortinet.

Infrastruktura energetyczna na celowniku państw

Tymczasem skala cyberzagrożeń systematycznie rośnie, a ich charakter istotnie się zmienia. Coraz większą rolę odgrywa sztuczna inteligencja, która pozwala przestępcom automatyzować i przyspieszać przygotowanie ataków, zwiększając jednocześnie ich skuteczność. W perspektywie kolejnych lat dodatkowym wyzwaniem może stać się rozwój technologii kwantowych, które podważą obecne standardy kryptograficzne wykorzystywane do zabezpieczania komunikacji i danych.

W tym samym czasie rośnie znaczenie operacji sponsorowanych przez państwa, których celem nie jest już wyłącznie uzyskanie dostępu do danych czy wymuszenie okupu, lecz zakłócenie działania kluczowych systemów. Jak wynika z danych SQ Magazine, na które powołuje się raport Fortinet, 39 proc. najpoważniejszych cyberataków w 2025 r. było sponsorowanych przez państwa – to najwyższy dotychczas odnotowany poziom i wyraźny wzrost rok do roku. Tego typu działania coraz częściej są wymierzone w infrastrukturę krytyczną, której stabilność ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie kraju i jego bezpieczeństwo.

Sektor energii zajmuje wśród obszarów infrastruktury krytycznej szczególne miejsce jako fundament działania wszystkich gałęzi gospodarki – od przemysłu po usługi publiczne. Jednocześnie należy do najtrudniejszych środowisk, jeśli chodzi o skuteczne zabezpieczanie. Wynika to przede wszystkim z konieczności utrzymania ciągłości działania – infrastruktura energetyczna musi funkcjonować nieprzerwanie, a wiele działań z zakresu bezpieczeństwa nie może być wdrażanych natychmiast.

Dodatkowym wyzwaniem jest rosnąca złożoność środowiska. – Obok tradycyjnych elektrowni i sieci przesyłowych funkcjonują dziś odnawialne źródła energii, urządzenia brzegowe oraz systemy zarządzane zdalnie. Infrastruktura energetyczna przestaje być zamkniętym układem, a zaczyna funkcjonować jako rozbudowany ekosystem powiązanych ze sobą technologii. W takim modelu granice pojedynczej firmy przestają mieć znaczenie, a bezpieczeństwo zależy od całego łańcucha powiązań: od systemów wewnętrznych po dostawców i partnerów technologicznych – podkreśla Szymon Poliński z firmy Fortinet.

Unijne prawo wymusza zmianę myślenia o ochronie sektora

Świadomość tej złożoności i wzajemnych zależności znajduje odzwierciedlenie w regulacjach, takich jak dyrektywa NIS2. Wprowadza ona nie tylko nowe obowiązki dla przedsiębiorstw z sektorów infrastruktury krytycznej, ale przede wszystkim zmienia sposób myślenia o cyberbezpieczeństwie – z modelu opartego na zgodności i formalnych procedurach na wariant bazujący na odpowiedzialności za ciągłość działania i odporność systemów.

Jak wskazuje raport Fortinet, wdrażanie NIS2 w krajach Unii Europejskiej przebiega nierównomiernie. Choć termin wprowadzenia dyrektywy do porządku prawnego państw członkowskich minął w październiku 2024 r., do połowy 2025 r. jedynie część z nich w pełni wdrożyła jej zapisy, a poszczególne rynki kładą nacisk na różne aspekty regulacji. Przykładowo we Włoszech szczególnie istotne są kwestie dotyczące prywatności danych, Francja mocno stawia na wzmacnianie monitoringu incydentów cybernetycznych, podczas gdy Niemcy koncentrują się na zapewnieniu odporności operacyjnej.

Niezależnie od tych różnic przedsiębiorstwa energetyczne muszą przygotować się na funkcjonowanie w środowisku, w którym incydenty nie ograniczają się do odizolowanych systemów, lecz rozprzestrzeniają się w ramach całego ekosystemu powiązań technologicznych i dostawców. Oznacza to konieczność odejścia od podejścia opartego wyłącznie na zapobieganiu atakom na rzecz budowania zdolności do ich szybkiego wykrycia, ograniczenia oraz odtworzenia najważniejszych procesów.

– Ochrona przedsiębiorstw energetycznych nie może opierać się wyłącznie na działaniach prewencyjnych, ale na ciągłej kontroli tego, co dzieje się w środowisku. Kluczowe staje się zapewnienie pełnej widoczności systemów OT, wdrożenie spójnej segmentacji sieci oraz ścisła kontrola przepływu danych między środowiskami IT i OT. Równie istotna jest zdolność do wykrywania zagrożeń i reagowania na nie w czasie rzeczywistym, tak aby ograniczyć ich skutki i utrzymać ciągłość działania nawet w przypadku naruszenia – wskazuje ekspert Fortinet.

Transformacja cyfrowa sektora energetycznego trwa, a kluczowym wyzwaniem staje się nadążenie za nią w obszarze odporności operacyjnej. W środowisku, w którym systemy energetyczne są silnie powiązane technologicznie i organizacyjnie, cyberbezpieczeństwo przestaje być wyłącznie domeną IT, a staje się warunkiem stabilnego funkcjonowania całego sektora.

Raport Fortinet „2026 Energy Cybersecurity Outlook”:
www.fortinet.com/content/dam/maindam/PUBLIC/02_MARKETING/08_Report/2026-energy-cybersecurity-outlook-emea.pdf